و چون كافر را مرگ در رسد باز رسول خدا ( ص ) و امير المؤمنين ( ع ) و جبرئيل و ملك موت حاضر شوند نزد او . پس على ( ع ) نزديك آيد و گويد يا رسول اللّه ، اين دشمن ما اهل بيت بود ، او را دشمن دار ؛ و رسول خدا ( ص ) باز به جبرئيل گويد اين دشمن خدا و رسول و اهل بيت بود ، او را دشمن دار و جانش را به عنف و دشوارى بگير . پس ملك موت به نزديك او رود و بگويد اى بندهء خدا آيا در زندگانى دنيا گرفتى چيزى را كه خود را از گرو عذاب خدا بدر آورى و گرفته‌اى برات بيزارى خود را از آتش جهنّم و متمسّك شده‌اى به عصمت كبرى ؟ گويد نه . ملك موت گويد بشارت باد تو را اى دشمن خدا به غضب خدا و عذاب او و آتش جهنّم ؛ آنچه از او مىترسيدى به آن رسيدى . پس جان او را به عنف و دشوارى از بدن او مىكشند و موكّل مىگرداند به روح او سيصد شيطان را كه همه آب دهان به روى او مىاندازند و از روح او متأذّىاند . و چون او را به قبر مىگذارند درى از درهاى جهنّم در قبر او مىگشايند كه داخل مىشود بر او زبانه و بوى بد جهنّم . و احاديث در اين باب بسيار است ؛ بايد مجملا به همهء اينها اقرار نمايند و در مقام تجسّس و تفاصيل آنها نباشند . 23 مؤلّف گويد تا اينجا كه از حقّ اليقين نقل نموديم ثابت شد كه آخر دار تكليف و اوّل دار جزا ديدن عالم آخرت است و آن ديدن به چشم بدن مثالى است ، چنانچه در اين حديث و احاديث بعد كه ان شاء اللّه مىآيد فرمودند كه متمثّل مىشوند از براى او معصومين ( ع ) ، و ظاهر است كه متمثّل را جز چشم مثالى نمىبيند ؛ و فرمودند اگر مىخواهى تو را به دنيا بر مىگردانيم ، پس ظاهر است كه اگر در دنيا و دار تكليف بود اين سخن گفته نمىشد . و ظاهر شد كه ديدن معصومين ( ع ) و ملك موت ، اوّل جزا يافتن است . و ظاهر شد كه روح بعد از مفارقت بدن باقى است ؛ پس معنى مردن اين است كه روح از بدن مفارقت كند نه آنكه روح معدوم و فانى شود ؛ و آيات كثيره و اخبار متواتره داريم بر بقاى روح بعد از مردن و بر طرف شدن بدن و از ضروريّات دين است و شيعه و سنّى هر دو را اعتقاد همين است . و در بقره فرمود : وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتٌ بَلْ أَحْياءٌ ، 24 يعنى و نگوئيد از براى آنان كه كشته مىشوند در راه خدا كه امواتند بلكه زنده و احيائند . و در آل عمران فرمود : وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ ، 25 يعنى و گمان مكن آنان را كه كشته شدند در راه خدا مردگان بلكه زندگانند در نزد پروردگار خودشان كه روزى داده مىشوند . و در اعراف فرمود كه حضرت